آفات و بیماری های عدس و مبارزه و کنترل آفات و بیماری های عدس
پژمردگی فوزاریوم یکی از بیماری های مهم عدس است که بیشتر در کشت بهاره به مزارع عدس خسارت وارد می کند. از جمله روش های توصیه شده برای کنترل این بیماری عبارتند از: رعایت تناوب زراعی، تغییر زمان کاشت از بهار به پاییز، استفاده از بذور عاری از بیماری، از بین بردن بقایای آلوده، استفاده از قارچ کش های ضدعفونی کننده بذر، و استفاده از ارقام مقاوم ).
رعایت نکات بهداشت زراعی مثل ضدعفونی کردن بذرهای عدس با قارچ کش های مانکوزب یا کربوکسین تیرام یا بنومیل به میزان 1 تا 2 در هزار مفید خواهد بود. تغییر زمان کاشت به طور معناداری ایجاد همه گیری بیماری را به عقب می اندازد، سرعت همه گیری را کاهش می دهد، درصد و شدت بیماری را کاهش می دهد و در نتیجه از خسارت بیماری پژمردگی فوزاریومی می کاهد.
استفاده از ارقام مقاوم عدس مؤثرترین، اقتصادی ترین و بهداشتی ترین روش کنترل این بیماری است. باتوجه ِ به اینکه اسپور قارچ عامل پژمردگی فوزاریومی تا 5 سال در خاک زنده می ماند، توصیه می شود در زمینهای آلوده به این بیماری تا 5 سال از کشت ارقام و توده های محلی حساس خودداری شود و کشاورزان از ارقام اصلاح شده ای از جمله موارد زیر استفاده کنند:
- رقم بیلسوار (مقاوم)؛
- گچساران (مقاوم)؛
- رقم کیمیا (نیمه مقاوم).
علاوه بر این، عملیات زراعی به شرح زیر برای مبارزه با بیماری های عدس مد نظر قرار گیرند:
بیماری برق زدگی عدس
برای مبارزه با بیماری برق زدگی عدس می توان این کارها را انجام داد: کشت دیر، جمع آوری و نابود کردن بقایای گیاهان آلوده، تناوب محصولات، کشت عمیق بذر، دفن بقایای آلوده در عمق حداقل 10 سانتیمتری، کشت بذور عاری از بیماری و مقاوم به بیماری مانند ارقام عدس گچساران، کیمیا و بیله سوار، کاشت زودتر از موعد در مناطقی که سابقه بیماری برق زدگی دارند ( دو تا سه هفته)
بیماری پژمردگی فوزاریومی عدس
برای مبارزه با بیماری پژمردگی فوزاریومی عدس می توان این کارها را انجام داد: استفاده از بذور عاری از بیماری و مقاوم به بیماری مانند رقم بیله سوار در مناطقی که شدیداً آلوده به بیماری فوزاریومی هستند، تغییر سیستم کاشت عدس از بهار به پاییز و اجتناب از کشت هنگام بالا بودن دما. تناوب زراعی چندساله.
بیماری پوسیدگی طوقه عدس
برای مبارزه با بیماری پوسیدگی طوقه عدس می توان کارهای زیر را انجام داد: اجتناب از رطوبت زیاد خاک هنگام کاشت، و در مرحله گیاهچه ای جمع آوری تمام مواد آلی تجزیه نشده هنگام آماده سازی بستر بذر.
بیماری پوسیدگی خشک ریشه عدس
برای مبارزه با بیماری پوسیدگی خشک ریشه عدس می توان کارهای زیر را انجام داد: اجتناب از خشکی، کشت به موقع تا محصول از خشکی رهایی یابد.
بیماری پوسیدگی سیاه ریشه عدس
برای مبارزه با بیماری پوسیدگی سیاه ریشه عدس، بهتر است از رطوبت بالای خاک اجتناب کنید.
بیماری ویروسی عدس
بیماری ویروسی نیز از دیگر بیماری های مهم عدس است که هر سال به مزارع عدس خسارت میزند. توده های محلی به این بیماری حساس هستند. چهار نوع ویروس که در بوته های آلوده عدس در ایران مشخص شده است به شرح ذیل هستند:
1- ویروس موزاییک زرد لوبیا؛
2- ویروس موزاییک خیار؛
3- ویروس موزاییک یونجه؛
4- پیچیدگی برگ نخودفرنگی.
این ویروس ها به صورت مکانیکی و شته منتقل می شوند. انتخاب ارقام مقاوم و رعایت فاصله بین مزارع عدس و سایر مزارع میزبان ویروس ها بایستی رعایت شوند و مزارع عدس در جوار مزارع شبدر، یونجه، نخودفرنگی، باقا، خیار، خربزه و گوجه فرنگی کشت نشوند. همچنین کاشت در تاریخ مناسب، وجین علف های هرز میزبان ویروس و مبارزه با شته را بایستی در نظر گرفت.
کنترل آفات عدس
شته، مینوز، کرم بروخوس، کرم غلاف خوار و اگروتیس از جمله آفات عدس هستند که هر سال خساراتی به مزارع عدس وارد می کنند. آفت بروخوس از مهمترین آفات انباری عدس محسوب می شود. به سبب ناآگاهی کشاورزان از چگونگی و زمان مناسب کنترل زراعی و تلفیقی و شیمیایی آفات، هر سال خسارت زیادی به محصول عدس وارد میشود. کنترل شیمیایی آفات عدس به شرح زیر است:
- آفت کش دلتامترین را می توان برای مبارزه با آفاتی مانند کرم غلاف خوار، برخوس و مینوز استفاده کرد.
- آفت کش متیداتیون را می توان برای مبارزه با آفاتی مانند کرم غلاف خوار، برخوس و مینوز استفاده کرد.
- آفت کش ایمیدالکوپرید را می توان برای مبارزه با شته استفاده کرد.
- آفلت کش پریمینوس – متیل را می توان برای مبارزه با برخوس موجود در دانه و انبار عدس استفاده کرد.
برای کنترل سوسک چهارنقطه ای حبوبات که از آفات انباری مهم عدس محسوب می شود، استفاده از 5/0 گرم در مترمکعب فسفین (معادل 5/1 گرم در مترمکعب فسفید آلومینیم) در مدت 72 ساعت گازدهی توصیه می شود. همچنین با 20 گرم در مترمکعب متیل بروماید در مدت 12 ساعت گازدهی یا 35 گرم در مترمکعب متیل بروماید در مدت 2 ساعت گازدهی می توان این آفت را کنترل کرد.